GPRS كه از عبارت General Packet Radio Service (سرويس‌ بسته‌هاي راديويي)، گرفته شده امكان اتصال دائمي به اينترنت را در تلفن همراه فراهم كرده و هر سرويسي كه روي اينترنت انجام مي‌گيرد در شبكه‌هاي تلفن‌همراه داراي سرويس GPRS قابل دسترس خواهد بود. این سرویس بخشي از مجموعه فن‌آوري‌هايي است كه براي نزديك‌تر كردن شبكه‌هاي نسل دوم تلفن همراه به كارايي شبكه‌هاي نسل سوم طراحي شده‌اند تا ‌آنها را قادر سازند اطلاعات را بسيار سريع‌تر ارسال و دريافت كنند. به‌رغم آنکه اپراتور اول بیشترین کاربران تلفن همراه در کشور را به خود اختصاص داده است، اما تاکنون نتوانسته است که سرویس GPRS را برای مشترکان خود فراهم آورد.

اپراتور دوم یا ایرانسل از بهار سال 86 به عنوان اولین اپراتوری بود که خدمات GPRS را برای مشترکان خود فراهم آورد. هرچند که بعد از گذشت یک ماه سرویس MMS این اپراتور بنا به دلیل نبود قانون‌های لازم لغو شد و هنوز هم از تاریخ دقیق ارائه آن خبری منتشر نشده است، اما ایرانسل را مي‌توان به عنوان اولین اپراتور ارائه دهنده خدمات GPRS در کشور به حساب آورد. در آخرین ماه‌های سال 86 بود که تالیا نیز توانست پس از سه سال ارائه خدمات دیتا را که به واسطه آن استفاده از اینترنت، ایمیل و... برای کاربران فراهم مي‌شود را در اختیار مشترکانش قرار دهد، اما اپراتور اول که ‌این روزها با ارائه تبلیغات گسترده همچنان بر تعداد کاربرانش مي‌افزاید هنوز نتوانسته به جز سرویس پیام کوتاه و سرویس پیام صوتی، سرویس ارزش افزوده دیگری برای مشترکانش فراهم آورد.

آنچه گذشت
نخستین اظهارنظر درباره ارائه ‌این سرویس در فروردین ماه سال 86 و با آغاز به کار این سرویس توسط اپراتور دوم صورت گرفت. در آن زمان مرد شماره اول همراه اول، وحید صدوقي، درباره‌ اين كه اپراتور اول چه زماني سرويس GPRS مانند دسترسي به اينترنت و MMS را براي مشتركان خود فراهم مي‌آورد، خاطر نشان مي‌كند:‌ همان طور كه قبلا قول داده‌ايم تا شهريورماه اين سرويس‌ براي تعداد محدودی از مشترکان تهرانی (حداقل دو میلیون مشترک) فعال خواهد شد، اميدواريم پيمانكاران ما در اين زمينه تمام تلاش خود را انجام دهند تا در زمان مقرر به وعده‌هاي خود عمل كنيم.

اما درست در همان روزهای وعده داده شده، برندگان مناقصه‌این سرویس اعلام شدند. علت وقفه در انجام مناقصه بعدها ناقص بودن مدارک شرکت‌های حاضر در روند مناقصه اعلام شد. در آن زمان سیدعلی علویان، رييس هيات‌مديره‌ شركت ارتباطات سيار از باز شدن پاكت‌هاي مناقصه براي انتخاب شركت ارائه‌‌كننده‌ سرويس GPRS خبر داد و اعلام کرد تا 25 شهریورماه برنده نهایی این مناقصه مشخص مي‌شود. وی با بیان اینکه ‌این مناقصه در مرحله نهایی قرار دارد عنوان کرده بود سه ماه فرصت براي نصب و راه‌اندازي اين سرويس نیاز است که با لحاظ این زمان انتظار مي‌رود اواخر آذرماه 86 ارائه‌ اين سرويس ابتدا از شهر تهران آغاز و به تدريج در ديگر شهرها نيز ارائه خواهد شد.

صاایران همیشه قهرمان
براساس روال معمول در مناقصات اپراتور اول، باز هم صاایران به عنوان برنده نهایی معرفی شد و وظیفه راه‌اندازی این سرویس بر عهده ‌این شرکت نیمه‌دولتی افتاد. اما این بار اوضاع برای گرفتن این پروژه توسط صا ایران تا حدی فرق داشت. عدم موفقیت این شرکت در پروژه بیلینگ اپراتور اول (که هنوز هم از سرنوشت آن اطلاعات دقیقی در دسترس نیست) باعث شده بود تا مخابرات ایران شرایط سخت‌تری را برای این شرکت در نظر بگیرد. شرایطی که رایزنی‌ها برای پذیرفتن آن، روند اجرایی این پروژه را طولانی تر کرد. این روند تا آنجا ادامه یافت که وفا غفاریان، معاون وزير ارتباطات و فناوري اطلاعات هشدار داد كه اگر صاايران تضمين‌هاي مورد نظر مخابرات ايران را تامين نكند، از پروژه GPRS ارتباطات سيار كنار گذاشته خواهد شد.

سرانجام صاایران ضمانت‌های لازم برای اجرای پروژه را ارائه داد، اما به دلیل آنکه زمان ارائه‌این ضمانت نامه‌ها طولانی شده بود، ارائه سرویس GPRS برای بار دیگر به تعویق افتاد. این بار علویان در گفت‌و‌گویی عنوان کرد که تمام سعی ما بر این است که تا پایان سال این سرویس برای برخی از مشترکان فعال شود، اما با این حال باز هم خبری از سرویس GPRS همراه اول تا پایان فصل سرما نبود و به‌این ترتیب مشترکان بزرگ‌ترین اپراتور کشور بدون تجربه استفاده از یک سرویس جدید در سال 86 به استقبال نوروز رفتند. هرچند که در آخرین روزهای سال یک خبرگزاری دولتی از ارائه‌این سرویس در آخرین روزهای سال 86 خبر داده بود، اما باز هم سال 86 بدون ارائه سرویس‌های جدید برای مشترکان چند ده میلیونی همراه اول به پایان رسید.

سالی که نکوست ...
در حالی که بسیاری از مشترکان همراه اول همچنان در انتظار استفاده از این سرویس در نخستین ماه‌های سال هستند، اما این بار باز هم آخرین اظهار نظر یک مدیر طراز اول وزارت ارتباطات جریانات جدیدی را پیش روی سرویس نفرین شده GPRS همراه اول قرار داد. این بار وفا غفاریان در نخستین روزهای کاری سال 87 در گفت‌و‌گو با سیتنا (وب‌سایت وابسته به وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات) از نامشخص بودن زمان ارائه‌این سرویس توسط همراه اول خبر داد و تاکید کرد که تاخیر در ارائه ‌این سرویس به هیچ وجه تقصیر شرکت مخابرات نیست!

غفاریان، عدم حمل تجهیزات خریداری شده از سوی شرکت خارجی را دلیل اصلی تاخیر در ارائه‌این سرویس عنوان مي‌کند و مي‌گوید: دلیل اصلی این تاخیر، کوتاهی شرکت فروشنده خارجی در حمل به موقع تجهیزات فوق به‌ایران است. او همچنان تاکید مي‌کند که شرکت مخابرات ایران، به صورت مداوم پیگیر این موضوع بوده و تا زمانی که‌این تجهیزات نصب نشود، امکان ارائه‌این سرویس‌ها وجود ندارد.
وی، در پاسخ به‌این سوال که آیا زمان جدیدی برای ارائه سرویس‌های ارزش افزوده اعلام خواهد شد یا خیر، تاکید کرد: تا زمانی که تجهیزات مربوطه در اختیار نباشد، به زمان‌بندی‌ها نمی‌توان اعتماد کرد.
رییس هیات‌مدیره شرکت مخابرات ایران، در خصوص علل و دلایل احتمالی فروشنده خارجی تجهیزات سرویس‌های GPRS و MMS برای تاخیر در ارسال کالاهای فوق، مي‌گوید: شرکت فروشنده دلیل خاصی ذکر نکرده، اما عملا نیز تجهیزات را حمل نکرده است.

پیش از این قرار بود پیمانکار اجرای این پروژه یعنی صاایران ظرف مدت سه ماه تعهدات خود را در این خصوص نهایی کند، اما این بار غفاریان به حمایت از صاایران به موبنا مي‌گوید: تاخیر در پروژه GPRS همراه اول به دلیل تاخیر در واردات تجهیزات خارجی بوده و قصور از پیمانکار داخلی نیست.این دومین باری است که صاایران به عنوان برنده مناقصات میلیاردی شرکت ارتباطات سیار در زمان‌بندی ارائه خدمات خود بدقولی مي‌کند، اما نکته قابل تامل در این بخش آنست که هیچ کدام از مدیران وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات از وزیر گرفته تا مدیران و مشاورنش قصوری را متوجه ‌این شرکت نمي‌دانند.

نتیجه
وزارت ارتباطات پیش از این نیز در قرداد توسعه شبکه ارتباطی مشکل مشابهی با پیمانکاران خود موسوم به GCها داشت که ‌این مشکل همچنان ادامه داشته و با طولانی شدن به تدریج از حافظه رسانه‌های گروهی پاک شده است. جا دارد در این بخش نهادهای نظارتی بر عملکرد اجرایی مناقصاتی از این دست توجه بیشتری داشته باشند؛ چرا که بدون تردید تعلل در اجرای پروژه‌هایی این چنین علاوه بر به بار آوردن خسارت‌های مالی بیشمار حقوق مشترکان 25میلیونی اپراتور اول را نیز پایمال مي‌کند.